|
|
Untitled 2
|
شعر، شاعر و ئاخ
ئارژهن ئاری |
|
|
یێن كۆ خوه بهردابن ناڤ ههلباستا جهگهرخوین دێ ببین كۆ سهیدا ژ كیسی خوه ناڤهكی ل ههلبهستێ دكه: خوهشخوان! دهما كۆ ل پهیڤا »خوهشخوان« راست هاتم، پشتی پۆنژین و تێرامینهكه كورت، گهشتم ڤێ ئهنجامێ: سهیدا مافدار بوو، ههلبهست؛ ب خوهشخواندنێ ره خوهش پێشكێشكرن بوو!
د گهل ڤێ راستیێ، ب قهناعهتا من ههلبهستا كلاسیك نه تێ ده، دهنگێ ههلبهستا ههر ههلبهستكاری دهنگێ كێلیكا بێدهنگ یا د دهستپێك و سهرهنجاما ههلبهست نڤیسینێ ده یه.
ئهڤ دهنگ ب قاسی كۆ دهنگهكی خوهسهره، نه گوههرباره ژی!
ژ ڤێ تهقهزیێ، سهربخوه یان ژی ب كێش، ههر ههلبهست خوهدی نهوایهكه جودا، ڤهبرین و دهربرینهكه جودا، دهنگ و سهوت و ریتمهكه جودایه. ئهڤ تهقهزی
- یان ژی هشكه ب ناڤكرن
- نایێ واتهیا كۆ ههر خوهندهڤان ب دهنگێ بلند یان ژی د بهر خوه ده ب نههورینی ههلبهستێ ب خواندنهكه دن، ب شێوهیهكه دن نكاره بخوینێ.
د ڤێ وارێ ده پشتی سهرئهنجامهكه دوودرێژ؛ خواندنێن من، گوهداری و گوهدێریا ل خواندنا ههلبهستا ههلبهستكاران و خواندنێن تهئاترهل گهشتم ڤێ بریارێ: سێ جوره خواندنێن ههلبهستێ ههنه: خواندنا ههلبهستكار یا ههمانرهنگ و ههماندهنگ و ههماناههنگ.
خواندنێن خواندهڤان یێن جودا جودا و گوههربار. خواندنێن تهئاترهل ئانگۆ ریتوئهل… ههلبهستێن ههلبهستا كلاسیك: غهزهل، قهسیده، چارینبهند… شك و گۆمان نینه، ل گهل فۆرما خوه یا پاراستی/هاتی پاراستن ب شێوهیهكه تهقهز، شرۆڤهیهكه ههماننهوا هاتنه/تێنه خواندن!
چاوا دهما كۆ ئهم ههلبهستهكێ بخوینن و ناڤێ ههلبهستكاری د بنێ ههلبهستێ ده نهبینن ژی ئهم دكارن ببێژن ئهڤ ههلبهسته ههلبهستا فلان ههلبهستكاریه، ههلبهست ب دهنگێ ههلبهستكارێ خوه ژی خوه ب مه دده ناساندن!
ئهڤ خوهناساندن ئانكو ب خوه ههساندن، ژ ههلبهستا كلاسیك بێهتر تایبهتیهكه ههلبهستا خوهسهر یا نووژهنه. دیسا ژی، وهكی تێبینیهكه بچووك ئهم دكارن ببێژن، غهزهلا كوردی ب نهوایێ/مقامێ خوه نهزی غهزهلا فارسی بێته خواندن ژی، ب خواندنا ب سالان ره قهسیدهیا كوردی د مهدرهسهیێن كوردستانێ ده مقامهكا خوهسهر یا خوه پهیدا كریه.
ئهڤ مقام ئانكو شێوه خواندن د بن كارتهكا میستك یا ئۆلی ده به ب خوهیه ژی، رهنگێ وێ یێ كوردهواریێ ب سالان همماندی، د مهدرهسهیان ده ب لێڤاندنا فهقیان، ل دهر ب خوهشخواندن و خوهشبلاندنا دهروێشێن كۆ ماگی/ماگو/مهلایێن زهردهشتی تینن بیرا مرۆڤ… و ریتما ئهربانهیێ ره بوویه/دبه سهدهمێ ژ خوه ڤه چوون و ب جزب و سوركهتنا باوهرمهندێن زار كوردی/كورمانجی! ژ خوه ههتا سهردهمهكه دهمێن كهڤن، د ریت و ئهلێن جڤاكی و ئایینێ ده- ئیرۆ ژی د زكر و ئایین یێن تهریقهتان ده
- ئهركهكه سهرهكه ل پهیڤ و رست و نهوایا ههلبهستێ هاتیه باركرن! خوهندنا مهتنێن ئۆلی ژی
- ل تهڤی بانگدانێ، خواندنا قورئانێ…و هتد
- ڤێ پاشیێ ب مهلۆدیا مقامێن موزیكێ كراسیكی سوڕی و دلڤهگێر ل وان هاتیه كهركرن! ل هێلا دن، گاڤا كۆ ئهم ل دهنگڤهدان و نهوایا سترانێن گهلهری دمهیزێنن، ئهم ب سهر ڤه دبن و دبینن كۆ ههر ستران ل گۆری جهـ، كارێ كۆ هاتیه/تێتێ كرن، ئارهزوو و مهبهستێن پایاما كۆ دههوینه و دخوازه راگهینه تهشه گرتیه. د ڤێ ناڤبهرێ ده دڤێت ئهم ژ بیر نهكن، كۆ سروشت ئانكو دهرودۆر ژی د ڤێ تهشهگرتنێ ده خوهدی كارتهكه. ب تایبهتی ل ئهردنیگاریێن كۆ دهمهكه درێژ ئێش و ئازار كێشانه ئهڤ رهوش ئهشكهرهتر و دیارتره… وهكه گهلهك رهخێن دنیایێ ئافریكا یا رهشكان ژی یهك ژ وان ئاخانه، كۆ وهكه ئاخ، مینا سروشت، نۆلا قهوم یهك ژ وان قهتهبهژاهیێن بهخترهش و چارهرهشه.
ژ سالێن بهری 80ێ رستێن ههلبهستكارێ كۆ نها ناڤێ وی نایێ بیرا من، كربوو كۆ وهلاتێ من، بندهستیا من، چارهنووسا من ئا نێزی چارهنووسا وی بكهڤه بیرا من: هاتن… د دهستێن وان ده ئنجیل ههبوو د دهستێن من ده ئاخا من!
هاتن… من ئنجیل ژ دهستێن وان وهرگرت وان ئاخا من… پاشی ئنجیل بوو یا وان، ب سهر ده ئاخا من!
هوون دێنێ خوه بدنێ، شاعر ل ههموو ئهردنیگاریان ب ههر پهیڤێ، ب ههر رستێ، ب ههر ههلبهستێ بوویه/دبه »ناهتۆرێ« باخ و ئاخا خوه.
ما نه، جهگهرخوینه، گۆتیه: من ژ ناڤ باخێ جیهانێ باخ و بۆستانم بهسه!
»باخ و بۆستان« یێ مرۆڤ به، تێری مرۆڤ دكه! لێ بهلێ، كۆ داگیركهر هێ ژی وهكه دزێن مرۆڤشهلێن د ناڤا باخ و بۆستان، نهوال و چیان، گوند و باژاران ده ب »چرێ و چاڤگرتینكێ« بلهیزن؟
وێ گاڤێ؛ وهكه ههر شارێ ل ڤر و ورێ دنیایێ شاعرێ كورد ژی دێ بقیره: راهژن تهشكهن خوه…و بقهشتن ژ سهر ئاخا من… لێ ئهو كهرهم ناكن و ناچن!
ناچن، ههتا كۆ ب رهوت و داران هنهك نهدن پهی وان!
ئهزێ ب نڤیسهكه دن ڤێ مژارێ ههبهكی دن تهڤبدم
|
|
|
|
|
|
|
ههرێما
كوردستانێ _ دهۆك |
|
تهلهفون : 07701472032 -
07501119102 |
|
copyright 2009
© |
evro@evropress.com |
evropress@yahoo.com |
evropress@hotmail.com |
|